Sybil Andrews en de kunst van de linosnede.

19 januari 2018

De linosnede wereldwijd
Het San Art project van Tamai Foundation is de eerste serieuze verkenning van de linosnede als kunstvorm. Het project heeft tot nieuwe vragen geleid. Zoals de vraag naar de betekenis van deze kunstvorm die ontstaan is rond 1900 en een wereldwijde verspreiding heeft gekregen.
Bij verder onderzoek komen we al gauw uit bij Claude Flight (1881-1955). Een bevlogen kunstenaar, leraar en pleitbezorger van de linosnede als aparte kunstvorm. Hij geeft les aan de Grosvenor School of Art in Londen en verzamelt in korte tijd een groep internationale studenten om zich heen die zich ongeveer 5 jaar lang specialiseren in de linosnede  techniek. Sybil Andrews is een van hen.

Het is om meerdere redenen de moeite waard aan Andrews apart aandacht te besteden.  
Ten eerste omdat er hier en daar onduidelijkheid bestaat over haar inbreng in de succesvolle samenwerking met Cyril Power. Ze maken samen prachtig werk en krijgen veel opdrachten.
Een ander punt is dat Sybil's leven en werk in Campbell River Canada om meer aandacht vraagt omdat zij daar nog vele linosnedes heeft gemaakt en een bloeiende werkplaats voor het maken van linosnedes heeft opgebouwd.

Na een kort filmpje met het werk van Sybil volgen wat inleidende woorden over de uitvinding van het linoleum, het basismateriaal van de linosnede.  De beknopte levensloop hierna, is het kader voor Andrews werk en leren aan de Grosvenor school of arts en haar nieuwe leven in Canada na de Tweede Wereldoorlog.

Hieronder het inleidende filmpje dat wordt aanbevolen door de Sybil Andrews Heritage Society.

Linoleum: een uitvinding uit Chiswick
Algemeen wordt aangenomen dat de Britse Frederick Walton de uitvinder is van het linoleum en er in 1863 patent op heeft gekregen. Een nieuw soort vloerbedekking en geheel van natuurproducten gemaakt. Het locaal historisch onderzoek van Ralph Parsons(1995) geeft over de plaats van uitvinding uitsluitsel. Dat was Chiswick en niet zoals is aangenomen Stains.
Zijn onderzoek maakt ook duidelijk dat Watson geen 'geisoleerde' uitvinder is maar een ondernemende innovator die in korte tijd patent weet te verwerven op het nieuwe product en voortdurend bezig is partijen te binden aan zijn internationale projecten.

Het materiaal wordt in grote hoeveelheden industrieel gemaakt en op vele manieren toegepast. Er komen al snel fabrieksvestigingen in de VS en in Europa. De toepassingen worden getoond op wereldtentoonstellingen en in wervende reclames van fabrieken, kantoren, binnenhuisarchitectuur en zelfs als helende kracht van het materiaal in een ziekenhuis. De kunstwereld is betrokken bij het geheel. Zij zijn de ontwerpers en gebruikers tegelijkertijd.
Het linoleum blijkt namelijk uitermate geschikt te zijn de plaats van houtsnede in te nemen. Het materiaal is minder kostbaar en minder weerbarstig om mee te werken. Het verovert in korte tijd de wereld en wordt in vele sectoren toegepast.

Sybil's levensloop​ in het kort
Voor een uitgebreide levensloop zijn 2 bronnen de moeite waard. De Sybil Heritage Society uit Canada, dat het materiaal in het Glenbow Museum heeft ondergebracht, geeft veel informatie. De in 2015 verschenen publicatie van de Osborne Samuel Gallery met een artikel van Dr. Hana Leaper geeft goed onderbouwde kunsthistorische inzichten. Hieronder geven we een levensloop van Sybil in het kort.

Haar geboorteplaats is het Engelse Bury St Edmunds en ze groeit op boven de ijzerhandel van haar grootvader. Ze is dol op tekenen, heeft veel aanleg en wil het plezier in het tekenen graag met haar omgeving delen. Ze wil graag naar de kunstacademie. Er is jammer genoeg geen geld voor en ze gaat al jong als lasser werken bij Bristol Lasbedrijf. Ze verdient zelf het lesgeld bijelkaar en ze meldt zich met sukses aan bij de Heatherley School of Fine Art.

Een paar jaar hiervoor ontmoet ze  in Bury St. Edmunds architect en kunstenaar Cyril Power (1872-1951) . Andrews en Power inspireren elkaar en hebben een creatieve klik die jarenlang zal duren. In 1922 verhuizen Sybil en Cyril naar Londen. 

Sybil is er van 1925 tot 1928 in dienst van de Grosvenor school of art. Ze is een werkstudent en betaalt van het loon haar kunstopleiding. Ze voert het secretariaat en is belangrijk in het management van de school. 

Als ze de school in ca. 1930 verlaat werkt ze met Power bijna 10 jaar in een gemeenschappelijk atelier. Ze werken succesvol samen en krijgen vele opdrachten. De posters voor de Underground behoren tot de mooisten in de Britse linocut geschiedenis.

Tijdens de tweede wereldoorlog stopt ze met het maken van linocuts en werkt op een scheepswerf. Daar ontmoet ze Walter Morgan met wie ze in 1942 trouwt. In 1947 emigreert het paar naar to Campbell River, British Columbia. Ze worden Canadees staatsburger.
Sybil pakt haar linosnede praktijk weer op en bouwt in haar nieuwe omgeving een bloeiende werkplaats op voor mensen die graag linosneden maken.

Sybil's linosnedes en de Grosvenor School of Modern Art
Claude Flight (1881-1955) is zonder twijfel de inspirator en leraar van Andrews. Hij behoorde tot de kunstenaars en intellectuelen die na de gruwelen van de eerste wereldoorlog  een brede beweging vormen met meer en minder radicale groeperingen die hun weg zoeken in de moderne samenleving en de wereld willen behoeden voor een nieuwe rampzalige oorlog.
Het is een wereldwijde beweging van kunstenaars en intellectuelen waarvan een deel zich inzet en uitspreekt voor democratisering en emancipatie van het volk. Het leren wordt in deze tijd een gemeenschappelijke activiteit die bijdraagt aan weerbaarheid en emancipatie.   

De linosnede is voor Flight dan ook een openbaring toen vermaard kunstpedagoog Prof. Franz Cizek uit Wenen in Londen was en hem laat zien wat voor een mogelijkheden de lino-techniek heeft. Een medium voor het volk en voor vele kunst doeleinden te gebruiken. Volgens Flight.een aparte kunstvorm ! en een goede vervanging van de houtsnede met een ingewikkelder drukproces en bewerkingsproces had.
Ze leert in deze periode de kunst van de linosnede in de lessen van Claude Flight. Met Cyril Power en anderen vormt ze een invloedrijke groep in de moderne kunstwereld. De expositie van de Redfern Gallery in 1929 markeert het einde van de groep op de Grosvenor school en het begin van de linosnede als aparte kunstvorm en kunstmarkt in de moderne maatschappij.

Andrew-Power een creatief koppel
Begin 1930 verlaten Andrews en Power de Grosvenor school en betrekken ze het gemeenschappelijke atelier aan 2 Brook Green, Hammersmith Londen. Ze werken samen onder het pseudoniem Andrew-Power. Ze krijgen een mooie opdracht om een posterserie te maken voor de  London Underground. Alom wordt gezegd dat het resultaat fantastisch is en ik sluit me daarbij aan. Omdat Andrews en Power met een synoniem werken wordt gesteggeld over wie de meeste inbreng heeft gehad. Voor mij is dit alleen belangrijk omdat daarmee een beter beeld gevormd kan worden van het totale werk van Andrews.
Met daarbij de belangrijkste vraag naar de verhouding tussen haar ambachtelijkheid of creativiteit.
Dr. Hana Leaper geeft wat meer duidelijkheid wanneer zij na gedegen onderzoek zegt dat Power weliswaar de opdrachten kreeg maar dat Andrews al snel met haar ambachtelijke en technische kwaliteiten de linosneden maakte. Ik sluit me bij Leaper aan alhoewel hierover het laatste woord nog niet gezegd zal zijn. 

Manifeste Andrew Power 1924
Bij toeval stuit ik op een oude aantekening over een manifest van Andrew's en Power uit 1924. Ik weet dat het manifest er is maar kan het niet vinden. Het is niet opgenomen in de lijst van manifesten uit die periode en heeft de status unpublished. De manifesten uit die periode bevatten meestal een bepaalde visie op de kunst, kunstenaar en rol in de maatschappij en ik ben er in dit verband extra nieuwsgierig naar.
Mijn huisgenood helpt me uit de brand. Hij heeft de tekst teruggevonden in een editie van the Daily Echo uit 2014. Met enige verbazing lees ik:

"Around 1924, perhaps encouraged by the Vorticist movement’s earlier Blast! declaration,
Andrews and Power produced a manifest which rejected Victorian painting and the Impressionists in favour of a radical modern style which reflected the contemporary world." (fragment)

Het zegt iets over de verhoudingen in die tijd en hoe hard de sociale strijd gestreden werd. 

Campbell River Canada
In 1947 komen Sybil en Walter aan in Canada. Ze emigreren omdat volgens Sybil er in het na oorlogse arme Engeland weinig mogelijkheden waren in het rigide klassesysteem.  De keuze voor een cottage in Campbell River op Vancouver Island geeff hen de schoonheid, de natuur en de rust waarnaar ze op zoek waren.
De cottage werd gerenoveerd, Sybil kreeg een atelier en een ruimte om kunstlessen te geven. Walter ging boten bouwen en maakte houtsnijwerk. Ze waren er gelukkig voor de rest van hun lange leven.
Ze neemt prints mee naar Canada die nog niet af zijn en maakt er nog bij. Vanaf 1960  In haar eigen werkplaats waar zij s'middags en s'avonds les geeft.  In 1985, wordt haar Artists Kitchen gepubliceerd by R.K. Hudson, London. In dit boek staan Sybils benadering en gedachten over kunst en haar lessen uitgewerkt. Inmiddels is het voor kenners en liefhebbers een collectorsitem.

In de volgende video kijkt Sybil terug op haar leven en werk. Ze vertelt over de waarde van het kijken en tekenen. Haar leven in Engeland en haar leermeester Flight, haar oog voor de werkende mens en het zichtbaar maken daarvan in de kunst.

Zwarte regen door Sybil Andrews

Deze wildernis
Van zwartgroene bomen
Woelige getijden
Rottend hout
Struikgewas en lomp mannen
Gezwoeg en regen
Zwartgrijze rots waar de arend kijkt
Van inktvissen bezeten
Zwarte aasvogel aan de zwartgrijze oever
Lange strengen olijfzwarte kelp
En de zieke natte geur van water en natte dingen
En regen
En de stank van door getijden opgestapeld rottend onkruid
Machteloze, onverbiddelijke regen
De raven krassen en de zeemeeuw roept

Verder Lezen en Kijken

http://read.uberflip.com/i/569003-sybil-andrews-and-the-grosvenor-school-linocuts

http://www.glenbow.org/collections/art/research/andrews.cfm

https://www.youtube.com/watch?v=BZsO1ZDax1o

http://www.clarkart.edu/Mini-Sites/Machine-Age/All-the-Artists