Prinzhorn inspireert de Avant Garde

8 oktober 2015

We bezoeken de Sammlung Prinzhorn in de universiteitskliniek van Heidelberg in Duitsland. Na een periode van verbouwen en opnieuw inrichten opent de galerie juli 2015 met de tentoonstelling das Wunder in der SchuEinlegeSohle, werke aus der Sammlung Prinzhorn.

Creatieve uitingen van geesteszieken zijn de moeite waard omdat zij een andere manier van kijken en uitbeelden van de werkelijkheid weergeven. Er is een selectieve groep die werken maakt die als kunst beschouwd kunnen worden. Wat ‘gezonde’ kunstenaars maken is ook niet altijd kunst. Zowel gezonde als mentaal labiele mensen kunnen daadwerkelijk kunst maken. Vanuit het oogpunt van goede kunst doet de mentale gesteldheid van de kunstenaar er niet toe.

Hieronder een impressie van de expositie. ( vanaf ca. 3 min)

We zijn onder de indruk van het houtsnijwerk van Karl Genzel ( 1871-1925).

Prinzhorn 1886 - 1933  1

De creatieve uitingen van geesteszieken worden in het interbellum dankzij de aandacht van psychiaters steeds vaker bewaard en verzameld. De bekendste en grootste verzameling is deze collectie van de psychiatrische universiteitskliniek Heidelberg, beter bekend als de Prinzhorn collectie. De collectie is voor een deel samengesteld door de directeur Karl Wilmanns (1873-1945), Hans Prinzhorn neemt  de taak over en zoekt met een psychiatrische en kunsthistorische interesse naar buitengewone werken waarin de innerlijke ervaringen van de geesteszieken zichtbaar is. In 1919 schrijftf Prinzhorn naar de directeuren van andere psychiatrische instellingen in Duitsland, Zwitserland, Italië en Nederland. Hij vraagt hen naar creatieve uitingen van patienten en of zij deze naar hem willen toesturen. De reactie is enorm en als Prinzhorn twee jaar later Heidelberg verlaat, telt de collectie 5000 kunstwerken (periode 1890) van ongeveer 450 verschillende patiënten uit de hele wereld.

Prinzhorn en de Avant Garde

De Avant Garde kunstenaars zijn geboeid door 'andere 'kunstuitingen. Ze laten zich inspireren door de werken van geesteszieken, primitieve volken en kinderen. Ze willen zo dichtbij mogelijk bij de bron van het 'onbewuste' komen. Soms wel heel erg dicht zoals blijkt uit de cover van Max Ernst hiernaast.

Via internationale tijdschriften als Cahier D'Art worden ideeen, kunstuitingen en culturele agenda's uitgewisseld. Het werk van kunsthistoricus en psychiater Prinzhorn vindt in Europa en ook de andere continenten zijn weg. Hij kan gezien worden als grondlegger van de kunsttherapie en inspirator van vele kunstenaars.

 

1 http://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/21387/verslag%20thesis.pdf?sequence=1