Het realisme van Kitty Kielland en Jan Mankes

18 mei 2016

Nordic Art 1880 - 1920

Het is de tweede keer dat ik de expo Nordic Art 1880 - 1920 bezoek. Ik houd van het realisme in deze kunst. Vooral de onmetelijke natuur, de veengebieden, de bossen en het uitgestrekte landelijke leven roeren me. Ze roepen bij mij het landschap van mijn jeugd op, daar waar de vennen, de heuvels, de bossen en de rivieren mooier dan mooi zijn.

Ik ga zitten bij Veengrond in Jaeren ( 1897), het enige werk dat er van Kitty Kielland hangt . Summernight, een ander werk van Kitty ontbreekt helaas maar is gelukkig in mijn herinnering gegrift. Beide werken roepen bij mij een verlangen op naar waar ik me thuisvoel.

Kitty Kielland 1843 - 1914

Kitty  was een dochter uit een rijke patriciërsfamilie uit Stavanger, Noorwegen. Ze had al jong kunstenaarsambities en vond het zeer onrechtvaardig dat ze als vrouw niet naar de kunstacademie mocht. Het lukte Kitty wel privélessen te volgen bij de beroemde Noorse landschapsschilder Hans Gude.  Ze leerde het schildersvak en verwierf toegang tot de kunstwereld.

Jan Cox promoveerde in 2014 op The Impact of Nordic Art in Europe 1878 - 1889. Het proefschrift  maakt deel uit van het onderzoek van Donald Jackson naar de Nordic Art 1880 - 1920. 2,3) De invoed van vrouwelijke kunstenaars is een van de casestudies in zijn promotieonderzoek. Hij concludeert dat het gebrek aan geld een groot probleem was voor veel vrouwelijke kunstenaars.

Harriet Backer, Kitty Kielland, Bertha Wegmann and Jeanna Bauck exemplified the difficulties that faced Nordic women artists in Europe in the 1870s and 1880s. Excluded from academies and ateliers, they had to locate private tuition or enrol at Mme Trelat’s in Paris, but this latter option was beyond the means of many women without a bursary or scholarship. Finance was a major problem and women artists rented small flats that could serve as both living quarters and studio, thus keeping costs to a bare minimum. 3)

Jan Mankes 1889 - 1920

Als ik in het Arnhems Museum hét museum voor realistische kunst ben, zeg ik altijd de geit van Jan Mankes gedag. Op een of andere manier brengt dit verstilde beeld me in contact met mijn eigen stilte en in drukke tijden is het een moment van rust. 

De werken van Mankes spreken mij bijzonder aan. In het Museum Belvedere in Heerenveen-Oranjewoud kocht ik ooit een kunstboek over zijn Friese Jaren. Een prachtig uitgegeven boek met veel beeldmateriaal en fijn om nog eens naar te kijken.

De Moderne Doorbraak

Het realisme in de periode rond 1900 is een reactie op zowel de overdreven romantiek als het afstandelijke classicisme. Kunstprofessor David Jackson spreekt liever niet van de avant - garde, het veel gebruikte begrip. Hij geeft de voorkeur aan het begrip syncretisme, een samengaan van allerlei overtuigingen, ideeën, en kunstvormen waarbij er geen echte samensmelting ontstaat en waarbij allerlei tegenstijdige en van elkaar verwijderde verschijnselen kunnen bestaan. De verwoede pogingen er een eenheid van te maken levert een permanente strijd op van actie en reactie. In de kunst levert het een onstuitbare dynamiek en culturele vaart op. 

https://www.youtube.com/watch?v=zPix9BVlqHQ

http://etheses.whiterose.ac.uk/10406/1/Thesisbegin.pdf

http://etheses.whiterose.ac.uk/10406/2/PhDFinal9.pdf

http://www.fine-art.leeds.ac.uk/people/david-jackson

https://nl.wikipedia.org/wiki/Realisme_(kunststroming)